Pazar, Mayıs 20, 2012
   
Metin Boyutu

Çelik ÖZELLİKLERİ

Herhangi bir uygulamada çelik kullanılacaksa, çelik seçimini en doğru ve uygun olarak yapabilmek için daha önce de belirttiğimiz gibi işi başından başlayıp son karar aşmasına dek her özellik ve etmen incelenmelidir. Çeliğin hangi çalışma koşulları altında iş göreceği saptandıktan sonra bu çalışma koşullarının gerektirdiği en önemli mekanik özellikler belirlenmektedir(3).

Ø   Eğer parça bir destek görevi görecekse en önemli özellik basma gerilimi olabilir;

Ø   Eğer çarpmalı bir çalışma söz konusu ise tokluk çok önemlidir;

Ø  Bazı kalıp ve takımlar için seçilen çeliklerde ise aşınma direnci çok önemlidir;

Ø  Isıl işlem uygulanacak çeliklerde sertleşebilirlik çok önemlidir.

Bu örnekler çoğaltılabilir; ne var ki, uygulamaya göre öne çıkan özelliklere dikkat edilirse buna pek gerek olmadığı anlaşılır. Mekanik özelliklerin hangilerinin önemli olduğu uygulamanın gerilim türleri, devinim biçimi ve uygulanan yükler ve çalışma koşulları incelenerek belirlenebilir(3).

Benzer biçimde eldeki uygulama için gerekli fiziksel, kimyasal ve boyutsal özellikler de gözden geçirilip, en önemlileri saptanabilir. Uygulamanın gereğine göre ısı iletkenliği, genleşme katsayısı yerine göre çok önemli olabilir(3).

Kimyasal özellikler arasında en önemli yenim (korozyon) direncidir. Gerek oksitlenmeye karşı gerekse kimyasal ya da elektro-kimyasal ortamlarda yenime karşı çeliğin göstereceği direnç ilk düşünülmesi gereken özellik olabilir. Paslanma olursa çelik parçanın çalışması etkilenir mi? Besinleri korumak amacı ile bir kullanım söz konusu ise yenim, sağlığı etkileyici sonuçlar doğurur mu? Yenim olayı kabul edilebilirse bile, yenim hızı kabul edilebilir mi?bu benzeri sorulara verilecek yanıtlar en uygun çelik seçiminin yapılmasında etkilidir(3).

Kimyasal bileşim çeliğinin yalnızca temel özelliklerini belirlemede etkin değildir. Örneğin; kobalt, yüksek hız çeliklerin kızıl sertliğinin sürdürülmesinde en etkin elementtir; fakat , nükleer santrallerde kullanılan çeliklerde kobalt kesinlikle bulunmalıdır. Çünkü kobalt kolayca kısa yarı ömürlü izotoplar oluşturur. Bazı uygulamalarda %1’edek bakır,özellikle atmosfere açık yerlerde kullanılacak çelik borlarda yenim direncini artırır. Halbuki sıcak biçimlendirmenin olduğu uygulamalarda bakır oranı çok düşük tutulmalıdır(3).

Kaplama gereken uygulamalarda belirli elementlerle kaplama işlemi kolaylaştırıcı yada zorlaştırıcı etki yaratabilir(3).

Sertleşebilirlik özelliğinin olduğu uygulamalarda kimyasal bileşimlerinde sertleşebilirliği etkin olarak artıran alaşım elementlerini içeren çelikler seçilmek zorundadır. Bu tür uygulamalarda bor en önemli katkı malzemesidir(3).

Boyutsal özelliklere gelince, tasarımda parça boyutları ile birlikte toleransları, yüzey durumu yada boy düzgünlüğü düşünülmek zorundadır. Mastarlarda olduğu gibi bazı uygulamalarda ısıl işlem sonrası boyutsal değişimlerin en az düzeyde olması istenilebilir. Bu gibi durumlarda boyutsal dengeliliği yüksek olan çelikler seçilmek zorundadır(3).

Talaşlı işlenecek ince uzun parçalar söz konusu olduğunda, işleme sonun bir eğilme, bel verme olmaması için soğuk çekilmiş çelik çubuklar seçilmelidir. Boy düzgünlüğünün istendiği uygulamalarda doğrultma makinelerinde geçirilmiş çelik çubuklar kullanılmalıdır(3).

Bu örneklerde de görüldüğü gibi çelik özelikleri uygulama gerekliliğine göre gözden geçirilerek göreceli bir önem sırasına konulabilir. Çelik seçimi yapılırken de bu önem sırasına dikkat edilir(3).

Sık Kullanılanlar

DURAL TASARIM © 2006 - 2010 
Bu site en iyi 1024 x 768 piksel ekran çözünürlüğü ve Internet Explorer 5.+ / Mozilla Firefox 1.+ ile görüntülenir.
Tasarım & Yazılım  Dural